با شدت گرفتن پیامدهای ناشی از معرفی گونههای دریایی به اکوسیستمهای جدید مقررات لازم در زمینه تخلیه آب به دریا به منظور جلوگیری از انتشار گونههای غیربومی شده است به طوری که براساس این قانون، کشتیها موظف هستند آب توازن خود را قبل از ۲۰۰ مایلی ساحل تخلیه کنند و سازمان دریانوردی بر اجرای آن نظارت دارد.
به گزارش پایگاه خبری گسترش، روزنامه صمت نوشت: اگرچه مرگ و میر آبزیان دریایی چیز تازهای نیست و سالهاست که به دلایل مختلف مشاهده میشود، تداوم مرگ و میر ماهیان حال جای خود را به لاشههای نیمهپوسیده نهنگها و دلفینها و لاکپشتهای دریایی داده که هر از گاهی از سوی ماموران شیلات و محیطزیست گزارش میشود. از وقوع نخستین پدیده «کشند سرخ» در آبهای خلیجفارس اکنون ۱۰ سال میگذرد. کارشناسان معتقدند وجود انواع آلودگیها و تخلیه آب توازن کشتیها به داخل خلیجفارس میتواند علت بروز چشمگیر رشد برخی فیتوپلانگتونها و پدیده شکوفایی جلبکی و ایجاد پدیده کشند سرخ باشد. از سال ۱۳۸۷ تاکنون بارها شاهد تلفات گسترده ماهیان در آبهای خلیجفارس بودیم که در بیشتر موارد علت کشند سرخ اعلام شده است. داوود میرشکار، کارشناس محیطزیست پیشتر در اینباره گفته بود: علت پدیده کشند سرخ در قشم و پارسیان گونهای به نام الکساندریوم بوده که دچار شکوفایی با بلوم شده است. اگرچه شکوفایی جلبکی بر انسان تاثیری ندارد، غلظت بالای این نوع جلبکها در دریا باعث مصرف اکسیژن آب و گاهی هم باعث تولید مواد سمی میشود که به مرگ و میر آبزیان منجر میشود و در
ماههای اخیر چند مورد از این پدیده در خلیجفارس در وسعت کم و محدود گزارش شده است. افزایش ظرفیت، تعداد و سرعت کشتیهای اقیانوسپیما باعث شده است تا مقدار آب توازن جابهجا شده در مخازن کشتی و به دنبال آن تعداد و تنوع گونههای دریایی و پاتوژنهای جابهجا شده در آن نیز افزایش یابند. از سوی دیگر توسعه دانش فنی بشر در زمینه ساخت کشتی و موتورهای دریایی باعث افزایش سرعت کشتی و کاهش طول سفرهای دریایی شد. این امر به نوبه خود تاثیر قابل توجهی بر احتمال بقای گونههای آبزی در هنگام سفر در مخازن توازن کشتی از نقطهای به نقطه دیگر گذاشت. مشاهده بسیار گونههای دریایی در خارج از زیستگاه اصلی آنها باعث افزایش حساسیت دانشمندان و توجه بیشتر مجامع بینالمللی در ابتدای دهه ۱۹۸۰میلادی شد. این امر باعث آغاز یک اقدام جدید جهانی برای وضع قوانین و مقررات لازم به منظور کاهش و کنترل جابهجایی گونههای دریایی شد. کنوانسیون حقوق دریاها در سال ۱۹۸۲میلادی از دولتهای عضو خواسته است تا تمامی اقدامات لازم به منظور جلوگیری و کاهش آلودگی دریایی ناشی از بکارگیری دانش فنی در حوزه حاکمیت و صلاحیت یا کنترل خود یا معرفی عمدی یا غیرعمدی گونههای
غیربومی یا جدید به هر یک از اجزای خاص محیطزیست دریایی را انجام دهند که بتوانند باعث ایجاد تغییر معنیدار و مضر در محیط شوند. قانون آب توازن کشتیها در اینباره، معاون محیطزیست دریایی سازمان حفاظت محیطزیست در گفتوگو با ایرنا گفته است: قانون آب توازن کشتیها از ۱۸ شهریور در کشور لازمالاجرا شد. قانون آب توازن کشتیها ازسوی کنوانسیون مدیریت آب توازن، از این هفته در کشور لازم الاجرا است تا از شکل دیگری آلودگی دریا که به سادگی نمیتوان آن را در ردیف انواع دیگر آلودگیها طبقهبندی کرد، جلوگیری کرد زیرا تغییر در ساختار ژنی اکوسیستمهای آبی از طریق انتقال عمدی یا غیرعمدی گونههای غیربومی موجودات زنده به اکوسیستمهای دریایی است و این امر موجب شده بسیاری از گونههای آبزی به مناطق خارج از زیستگاه اصلی خود انتشار یابند و تهدید جدی برای گونههای بومی به شمار میرود. به گفته پروین فرشچی، آب توازن کشتیها به طور گسترده عامل انتقال غیرعمدی ارگانیسمهای زنده در بین اکوسیستمهای دریایی به شمار میرود. ورود گونههای تازه به اکوسیستمهای جدید در درجه نخست ساختار شبکه غذایی محیط را به طور گسترده تغییر
میدهد و موجبات کاهش تنوع زیستی دریا را فراهم میکند. نتیجه نهایی چنین وضعیتی ایجاد تغییرات اساسی در ذخایر ژنی دریا خواهد بود. از سوی دیگر این پدیده تهدید جدی است برای مناطق آبزیپروری ساحلی که در نزدیکی مسیرهای کشتیرانی قرار دارند، و این مناطق در معرض بالاترین احتمال دریافت بیماری از طریق پاتوژنهای منتقل شده از آب توازن کشتیها قرار دارند. در مناطقی نیز مشاهده شده انتقال عامل برخی بیماریهای انسانی و شیوع گسترده آنها در بین ساکنان نواحی ساحلی از طریق جابهجایی پاتوژنها با آب توازن انجام شده است. تهدیدات زیستمحیطی خلیجفارس معاون محیطزیست دریایی سازمان حفاظت محیطزیست اظهار کرد: یکی از تهدیدات زیستمحیطی خلیجفارس و دریای عمان ورود گونههای غیربومی از طریق آب توازن کشتیها است که باید مدیریت شود. آب توازن با هدف حفظ تعادل کشتیها در زمان بارگیری در مقصد از دریچههای ویژه اینکار رها میشود. سالانه حدود ۴۰ هزار فروند کشتی در خلیجفارس تردد میکند که با توجه به شرایط خاص این حوضه آبی مبنی بر عمق کم و نیمهبسته بودن، رعایت ملاحظات زیستمحیطی برای جلوگیری از آلودگی و ورود گونههای غیربومی
مهاجم بسیار جدی است. حال با توجه به اینکه حداکثر عمق خلیجفارس بین ۹۰ تا ۱۰۰ متر است که در اطراف جزیره تنب بزرگ، ابوموسی، لاوان و فارس به حدود ۳۰ متر میرسد، همچنین بیش از هزار و ۶۰۰ گونه ماهی (حدود ۵۰۰ گونه در خلیجفارس و هزار و ۱۴۲ گونه در دریای عمان) ۱۵ گونه میگو، ۱۰ گونه پستاندار دریایی، ۵ گونه لاکپشت دریایی و بیش از ۹۰ گونه پرنده و تنوع بسیار زیادی از پلانگتونها در آن دیده میشود از این رو حفاظت از آن الزامی است زیرا تخلیه آب توازن کشتیها مشکلاتی را برای عرصههای آبی بزرگ و مهم مانند خلیجفارس ایجاد میکند. بر این اساس، ایران تنها کشور در منطقه است که به کنوانسیون مدیریت آب توازن کشتیها پیوسته که این مسئله گام مثبتی برای مقابله با این معضل زیستمحیطی و کنترل آن خواهد بود. فرشچی گفت: سازمان دریانوردی مرجع کنوانسیون مدیریت آب توازن کشتیها در ایران است که سازمان حفاظت محیطزیست با آن همکاریهای خوبی دارد. بر اساس این قانون، کشتیها موظف هستند آب توازن خود را قبل از ۲۰۰ مایلی ساحل تخلیه کنند و سازمان دریانوردی بر اجرای آن نظارت دارد. سازمان حفاظت محیطزیست نیز بر نمونهبرداری از آب توازن برای شناسایی
گونههای غیربومی و وجود آلودگی نفتی نظارت دارد زیرا آب توازن مقداری به نفت نیز آلوده است. درحالحاضر کشتیهای ساخت جدید همگی شبکه تصفیه دارند و کشتیهای قدیمی تا دو سال آینده فرصت دارند به این شبکه مجهز شوند.
دیدگاهها
ارسال نظر