اتاق فکر برای برنامه‌های تامین مسکن

جلال صباغ / دبیر انجمن مشاورین املاک تهران

آیا می‌توان حاشیه‌نشینان و خانه‌اولی‌ها را با تسهیلات بانکی خانه‌دار کرد؟ این مهم زمانی میسر خواهد شد که بانک مرکزی در ارائه اعتبارات مالی به این طبقات کمک کند. از این‌رو لازم است که برنامه‌ریزان حوزه مسکن در اتاق فکر خود برنامه‌هایی که قابلیت اجرا دارند را پیشنهاد بدهند. آنچه در این میان مهم است توانمندسازی افراد ساکن در حاشیه شهرهاست و این توانمندسازی نباید محدود به کمک‌های مالی شود و لازم است برای برون‌رفت از این مشکل بیشتر به بخش خصوصی اعتماد کنیم. تجربه نشان داده است که مردم اعتماد خوبی به صنف مشاوران املاک دارند به همین دلیل لازم است برای بازسازی و نوسازی بافت‌های فرسوده به این قشر از جامعه اعتماد بیشتری کنیم. ساخت منازل قدیمی به وقت و هزینه بسیاری نیاز دارد و لازم است که برای جذب سرمایه‌گذار در این زمینه برنامه‌ریزی کنیم. دولت می‌تواند با وضع قوانین و ارائه مشوق سرمایه‌گذاران را به این سمت متمایل کند. دولت یازدهم، با وضع برخی از این قوانین مثل اختصاص وام بدون سپرده، تخفیف در تراکم و صدور پروانه‌های ساختمانی و کمک به تجمیع ساختمان‌ها توانسته تا حدی رونق را به احیای این بافت‌ها
بازگرداند. در بحث خانه‌اولی‌ها نیز دولت علاوه بر تخصیص اعتبارات ارزان و طولانی‌مدت، می‌تواند از امکانات مسکن مهر و مسکن اجتماعی و تشویق سرمایه‌گذاران به واگذاری اجاره به شرط تملیک واحدهای ساخته‌شده استفاده کند. به‌طورقطع بیشترین نیاز به کمک مالی و تخصیص خطوط اعتباری در دو گروه آخر ملموس است. استفاده از اعتبارات و امکانات سازمان‌های حمایتی نظیر کمیته امداد امام خمینی(ره) و بهزیستی و خیرین و سایر سازمان‌ها و نهادهای خیریه مردم‌نهاد در صورتی که با همکاری دولت همراه باشد می‌تواند سهم بزرگی از مسکن محرومان را تامین کند. آنچه مسلم است دولت به تنهایی قادر به رفع نیاز مسکن اقشار کم‌درآمد نیست. از طرفی ورود دولت به طور مستقیم در چرخه تامین، به‌طورقطع آثار خوبی در بحث مسکن نخواهد داشت. اما اگر از توانمندی‌های بخش خصوصی همانند صنف مشاوران املاک و سازندگان ذی‌صلاح بهره ببریم این فعالیت‌ها با سرعت، دقت و با همکاری ساکنان این مناطق به پایان خواهد رسید. به هر حال به نظر می‌رسد کمک دولت در ۲ بخش تامین زیرساخت‌ها، تصویب و اجرای قوانین به‌روز و کارآمد در کنار حمایت‌های غیرمستقیم مالی موجب افزایش روند خانه‌دار شدن افراد
خواهد شد. توجه به بخش‌های اساسی اقتصاد نظیر ایجاد اشتغال، کنترل تورم و نرخ ارز از دیگر ابزارهای دولت برای کمک به حفظ آرامش روانی و افزایش درآمد عمومی جامعه است که درنهایت نقش بسزایی در کاهش آسیب‌پذیری افراد و رشد دهک‌های کم‌درآمد جامعه خواهد داشت.