تولید محصولات دوگانه، اولویت صنعت نفت

غلامرضا شرفی – عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی

پس از تشدید تحریم‌های اقتصادی و نفتی از ۱۴ سال پیش تاکنون، صنعت نفت ایران توانست به رشد و توسعه قابل‌توجهی دست یابد. هر چند در این زمینه هنوز مشکلاتی وجود دارد، اما در نظر گرفتن چند نکته کمک می‌کند تا اهمیت این رشد شفاف شود. نخستین موضوعی که در توسعه صنعت نفت و گاز باید در نظر داشت این است که هیچ کشوری در دنیا نتوانسته در طراحی، تامین تجهیزات، ساخت، مدیریت و بهره‌برداری از میدان‌های نفت و گاز خودکفا شود. برخی تجهیزات در این حوزه وجود دارند که تولید آنها در شرایط عادی امکان‌پذیر نبوده و هدر دادن سرمایه به شمار می‌رود. نیاز به برخی تجهیزات در دنیا اندک است و حجم سرمایه‌گذاری بسیار بالایی نیاز دارد. به‌طور عمده تجهیزات دوار سرچاهی در این حوزه تقسیم‌بندی می‌شوند که۲ یا ۳ تولیدکننده در دنیا به آن می‌پردازند و توجیه اقتصادی و منطقی برای تولید آن وجود ندارد.موضوع دیگری که در این زمینه مطرح می‌شود، توان صنعتی و قدرت تولید است. در صنعت نفت هیچ کشوری تلاش نمی‌کند تولید تجهیزات را به‌عنوان هدف تعریف کند و در آن به موفقیت دست یابد. باید این موضوع را در نظر داشت که تامین تجهیزات بخشی از مراحل بهره‌برداری از نفت و گاز
است و این مرحله باید با کمترین هزینه سپری شود. گاهی کاهش هزینه با سرمایه‌گذاری برای تولید بومی است و گاهی هم تولید بومی توجیه ندارد که باید واردات داشته باشیم. متاسفانه برخی‌ها تصور می‌کنند هدف تامین تجهیزات است که این طور نیست و باید بهره‌برداری با کمترین هزینه هدف باشد.در کنار این موضوع‌ها مسائل دیگری هم مطرح است که باید آنها را هم در نظر داشت. تولید برخی تجهیزات صنعت نفت و گاز پیچیدگی بسیاری ندارد، اما در زمان تحریم‌ها به‌دلیل تشابه محل مصرف با انرژی اتمی هیچ کشوری حاضر نبود آنها را به ایران بفروشد. اکنون زمان آن رسیده که در تولید این تجهیزات به‌طور جدی‌تر اقدام شود تا اگر در آینده خطر تحریم‌ها افزایش یافت، چالش‌های پیشین دوباره تکرار نشود.