وحید شاهسوارانی / باستان‌شناس
نه حافظه تاریخی داریم، نه حافظه جهانی. جزیره‌ای جدا شده از تاریخ و جهانیم. صبح تا شب به‌دنبال اختراع چیزهایی هستیم که قرن‌ها قبل‌تر خارج از این جزیره بدان رسیده‌اند.
هنوز در زمستان اخوان می‌لرزیم، هنوز منتظر تولد دوباره فروغیم، هنوز نوچه‌های ابن‌سینا و شیخ اشراقیم. چندی است نوشته‌های لسینگ آلمانی را می‌خوانم؛ پیش از آن هم درباره اریک فروم را مطالعه می‌کردم. غرق حیرت شدم از این همه تشابه بین مسائل امروز ما و دلمشغولی‌های دیروز آنها. منظورم از «دیروز آنها» ۲۰ یا ۳۰ سال پیش نیست؛ فاصله گاهی به چند قرن می‌رسد. آنها در قرن‌های گذشته، درباره موضوع‌ها و مسائلی اندیشیده‌اند و کتاب و مقاله نوشته‌اند و بدان عمل کرده‌اند که مسئله امروز ما است و ما بی‌خبر از همه آن بحث‌ها و قیل و قال‌ها، نشسته‌ایم که چرخ را دوباره اختراع کنیم. تاریخ را بخوانید!!! روزگاری ما غول بودیم و آنها پا بر شانه‌های ما گذاشتند تا جهان را بهتر ببینند.
در کنوانسیون ۲۰۰۳ میلادی ( ۱۳۸۲) یونسکو برای پاسداری از میراث‌فرهنگی ناملموس در تعریف این اصطلاح «میراث‌فرهنگی ناملموس » آمده است: « به رسوم، نمایش‌ها، اصطلاحات، دانش، مهارت‌ها- و نیز وسایل، اشیا، مصنوعات دستی و فضاهای فرهنگی مرتبط با آنها – اطلاق می‌شود که جوامع، گروه‌ها و در برخی موارد افراد، آنها را به‌عنوان بخشی از میراث‌فرهنگی خود می‌شناسند.» این میراث‌فرهنگی ناملموس که از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌شود، همواره ازسوی جوامع و گروه‌ها و در پاسخ به محیط، طبیعت و تاریخ آنها دوباره خلق می‌شود، حس هویت و استمرار را برای ایشان به ارمغان می‌آورد و بدین ترتیب احترام به تنوع فرهنگی و خلاقیت بشری را ترویج می‌کند.
باید در نظر داشت که در این کنوانسیون، تنها به آن قسم از میراث‌فرهنگی ناملموس توجه می‌شود که با اسناد بین‌المللی حقوق بشر موجود و نیز با ضرورت احترام متقابل میان جوامع، گروه‌ها و افراد و لزوم توسعه پایدار منطبق باشد. در دنیای کنونی همه کشورها و بیشتر ملت‌ها متوجه شده‌اند که حفاظت میراث فرهنگی ناملموس شأن بسیار مهم است و اکنون ۱۴۷ کشور جهان کنواسیون ۲۰۰۳ میلادی
( ۱۳۸۲) یونسکو در پاسداری از میراث ناملموس جهان را امضا کرده‌اند. اما مطالبات مردمی ما در اهمیت و ثبت میراث ناملموس کشورمان چقدر است؟ مردم هیچ کشوری، هرگز همه ویژگی‌های تاریخی و قومی خود را فرونمی‌گذارند. اما ایران چه؟ خطاست اگر تنها دولت‌ها و سازمان‌های متولی را در کوتاهی و بی‌توجهی گاه و بیگاه به میراث ناملموس مقصر بدانیم، از ماست که بر ما است، خود را محصور کرده‌ایم در بین رویکردهای افراطی، اما هیچ تلاشی به جهت پاسداری فرهنگ و پیشینه خود نمی‌کنیم، اقدام به ثبت جهانی چوگان و ساخت کمانچه ازسوی سازمان میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری کشور می‌تواند تلنگری به جامعه فعلی باشد تا با مطالبات مردمی هر چه بیشتر پرچمدار اینگونه اقدامات مثبت دیگر در این زمینه باشد. در غیر این صورت همچنان جزیره جدا شده از تاریخ و جهانیم و صبح تا شب به‌دنبال اختراع چیزهایی هستیم که قرن‌ها قبل‌تر خارج از این جزیره بدان رسیده‌اند.
دیدگاه‌ها
ارسال نظر