فرصت‌ها و تهدیدها

پس از اینکه دولت، لایحه بودجه پیشنهادی سال۹۷ را به مجلس شورای اسلامی ارائه داد، موضوع افزایش نرخ حامل‌های انرژی مطرح شد. موضوعی که از همان روزهای نخست با انتقادهای بسیاری روبه‌رو شد. براساس لایحه پیشنهادی بودجه سال ۹۷، میزان افزایش نرخ بنزین به ۵۰۰ تومان می‌رسد.

به گزارش پایگاه خبری گسترش بسیاری از کارشناسان مخالف این افزایش بودند و دلیل آنها برای مخالفت با افزایش نرخ بنزین این بود که بازار تا این اندازه برای افزایش نرخ بنزین کشش ندارد. همچنین به‌دلیل اینکه بنزین در کشور ما کالایی راهبردی به شمار می‌رود، افزایش نرخ آن بر تمام محصولات تاثیر گذاشته و اقتصاد ما را دچار تورم می‌کند. علاوه بر این، به گفته برخی کارشناسان افزایش نرخ بنزین تا این اندازه منجر به رکود نیز می‌شود. با این حال عده‌ای دیگر از کارشناسان معتقدند دولت با هدف اشتغالزایی می‌تواند نرخ بنزین را افزایش دهد. دولت در برنامه بودجه اعلام کرده درآمدی که از طریق افزایش نرخ حامل‌های انرژی به‌دست می‌آید حدود ۱۷‌ هزار میلیارد تومان است که براساس برنامه‌ریزی‌های دولت قرار است در بخش اشتغال هزینه شود. این کارشناسان معتقدند با توجه به سیاست‌های اشتغالزایی دولت دوازدهم، اینکه دولت قصد افزایش نرخ بنزین را تا این اندازه داشته باشد، امری منطقی به نظر می‌رسد. با این حال بسیاری از نمایندگان کمیسیون برنامه و بودجه، اقتصادی و انرژی مجلس شورای اسلامی با افزایش نرخ حامل‌های انرژی مخالف بودند. این نمایندگان معتقدند دولت
یازدهم مجوز افزایش نرخ بنزین را داشته و از آن استفاده نکرده است. اکنون نمی‌توان به‌طور لحظه‌ای نرخ بنزین را تا این اندازه که در بودجه آمده، افزایش داد. در روزهای گذشته موافقان افزایش نرخ بنزین، از دلیل دیگری برای این سیاست رونمایی کردند. این کارشناسان معتقدند دولت برای شفاف‌سازی اقتصاد کشور باید نرخ‌ها را واقعی کند. البته باید در نظر داشت هر ۲ دسته، موافقان و مخالفان افزایش نرخ بنزین بر این باور هستند که نرخ بنزین در ایران واقعی نیست و دولت با ارائه یارانه در برخی قسمت‌ها، نرخ بنزین را در سطح پایین‌تری نگه داشته است. با این حال هنوز منتقدان افزایش نرخ بنزین برای این کار راضی نشده و دلایلی برای مخالفت با افزایش نرخ بنزین به بهانه واقعی کردن نرخ‌ها دارند. صمت در ادامه به بررسی دلایل موافقان و مخالفان افزایش نرخ بنزین پرداخته است.

بنزین در جو روانی ناصر رئیسی‌فرد، رئیس کانون جایگاه‌داران سوخت، چندی پیش درباره افزایش نرخ بنزین به خبرآنلاین گفت: اگر نرخ بنزین ۲ هزار تومان هم بشود، یک درصد بر سبد هزینه خانوار تاثیر دارد. رئیسی‌فرد درباره اینکه تغییر نرخ بنزین چه تاثیری بر فعالیت جایگاه‌داران دارد، توضیح داد: ما باید به این موضوع از ۲ جهت نگاه کنیم. نخست بحث منافع ملی و تاثیری که بر جامعه خواهد گذاشت و اینکه چگونه باید با این تاثیر همراه شد و آن را تحمل و برای مردم شفاف‌سازی کرد. مقوله دوم، درباره کسانی است که در این زمینه خدمت می‌کنند. در زمینه بحث نخست، من جزو کسانی هستم که با افزایش نرخ بنزین موافق هستم و اینکه نرخ‌های تکلیفی برداشته شود و به نرخ‌های منطقی برسد. این کار مزیت‌های زیادی دارد. من با تجربه بیش از ۴۰ سال در زمینه عرضه بنزین و کوشش‌های فراوان و پژوهش‌های گسترده‌ای که در زمینه‌های اقتصاد انرژی داشتم، تاکنون نظراتم را نیز مطرح کرده‌ام و معتقدم همیشه برای افزایش نرخ بنزین جو روانی در جامعه ایجاد کرده‌اند زیرا افزایش نرخ بنزین آنچنان که می‌گویند، هیچ اثری بر تورم، به نحوی که مطرح می‌کنند، ندارد. رئیس کانون جایگاه‌داران سوخت
گفت: باید برای مردم به‌طور شفاف گفت که روزانه ۲۰ میلیون لیتر فرآورده بنزین قاچاق می‌شود. روزی ۲۰ میلیون لیتر با دلار ۴ هزار و ۳۰۰ تومان را حساب کنید و ببینید چه رقمی قابل‌توجهی می‌شود. بنزین در پاکستان ۲ هزار و ۵۰۰ تومان و در افغانستان ۲ هزار و ۲۰۰ تومان است. گفتنی است همچنین هفته گذشته آژانس خبری دولتی عربستان، اس‌پی‌ای، اعلام کرد این کشور نرخ بنزین را افزایش داده است.

بیکاری با واقعی کردن نرخ‌ها در ادامه بررسی صمت از موضوع واقعی کردن نرخ‌ها به گفت‌وگوی هدایت‌الله خادمی، نایب رئیس کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی می‌رسیم. نماینده‌ای که معتقد است نرخ‌ها باید واقعی شود اما شرط‌هایی برای این موضوع بیان می‌کند. او که یکی از موافقان واقعی کردن نرخ حامل‌های انرژی است در این‌باره به رادیو گفت‌وگو، توضیح داد: می‌توانیم با افزایش ۱۵ تا ۲۰ درصدی، نرخ بنزین را تا سال ۱۴۰۰ واقعی کنیم. در صورت افزایش حقوق و اشتغالزایی می‌توانیم به این موضوع دست پیدا کنیم اما اگر قرار است مردم بیکار باشند دلیلی برای واقعی کردن نرخ بنزین وجود ندارد. نایب رئیس کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی درباره سناریوی نرخ بنزین، افزود: درحال‌حاضر ما دچار تناقض شده‌ایم. دولت باید برای تامین منابع از مالیات، عوارض و فروش نفت کمک بگیرد که امسال بخشی از این تامین منابع از افزایش نرخ حامل‌های انرژی درنظر گرفته شده که شیب آن تند است. اگر قرار بود افزایش به این شکل انجام شود چرا از سال ۹۲ با یک شیب ملایم این کار را انجام ندادیم که درحال‌حاضر دچار شوک اساسی در بخش اقتصادی و اجتماعی نشویم؛ این افزایش ۵۰ تا ۶۰ درصدی در نرخ
حامل‌های انرژی قابل قبول نیست. نایب رئیس کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی، تصریح کرد: اقتصاد یک زنجیره است و افزایش نرخ حامل‌های انرژی روی ده‌ها و صدها محصول و نرخ دیگر تاثیرگذار است و از طرفی درآمدها افزایش‌نیافته، اشتغال ایجاد نشده و تولیدی هم انجام نشده که بتواند این هزینه‌ها را بپردازد. خادمی در حالی موضوع تاثیر افزایش نرخ بنزین بر دیگر محصولات را مطرح می‌کند که موافقان افزایش نرخ حامل‌های انرژی معتقدند این موضوع هیچ تاثیری بر سبد خانوار ندارد.

اعتراض‌ها ما را وادار به عقب‌نشینی نکند کارشناسان و مسئولان مختلفی در روزهای گذشته به جمع موافقان افزایش نرخ بنزین پیوستند که در میان آنها علی مطهری، نایب رئیس مجلس شورای اسلامی نیز دیده می شود. وی در اینباره گفت: نباید به‌دلیل چند اعتراض، افزایش نرخ بنزین را متوقف کنیم. او از دولت و مجلس شورای اسلامی خواست درباره نرخ بنزین در سال ۹۷ تحت‌تاثیر اعتراض‌های اخیر تصمیمی گرفته نشود.

به گزارش خانه ملت، مطهری افزود: پس از حوادث اخیر، دولت و مجلس شورای اسلامی نباید حالت منفعل پیدا کنند، اگر لازم است، اصلاح اقتصادی انجام شود، این‌گونه نباشد که پس از چند اعتراض، عقب‌نشینی کرده و نرخ بنزین را افزایش ندهیم. وی افزود: همین چند روز پیش نرخ بنزین در عربستان ۲برابر و تسهیلاتی هم برای آن ایجاد شد. ما هم امروز اگر احساس می‌کنیم مصلحت جامعه اقتضا می‌کند نرخ بنزین افزایش یابد، باید نرخ آن را افزایش دهیم. با این حال، فضای خوبی بر مجلس و دولت حاکم نیست و در این زمینه منفعل هستند.

شیوه حمل‌ونقل عمومی مانع افزایش نرخ امیر جعفرپور، معاون توسعه حمل‌ونقل ستاد مدیریت سوخت وزارت کشور، ضعف حمل‌ونقل عمومی را مهم‌ترین عامل افزایش مصرف بنزین دانست و به ایسنا گفت: بیشتر مردم ما به‌دلیل خدمات‌دهی نامناسب حمل‌ونقل عمومی، ترجیح می‌دهند از خودروهای شخصی برای سفرهای درون‌شهری و برون‌شهری استفاده کنند و این موضوع نیز باعث افزایش مصرف بنزین می‌شود. معاون توسعه حمل‌ونقل ستاد مدیریت سوخت وزارت کشور افزود: افزایش روز افزون مصرف بنزین، در حالی که ما بخشی از بنزین مورد نیاز خود را از خارج وارد می‌کنیم، باعث خروج مقدار قابل‌توجهی ارز از کشور می‌شود و این امر در تناقض با سیاست‌های اقتصاد مقاومتی است. حتی اگر ما تمام بنزین مصرفی را در داخل تولید کنیم، باز هم براساس مصوبه سال ۸۶ مجلس شورای اسلامی در موضوع حمل‌ونقل و سوخت که تعیین کرده بود در پایان سال ۹۱ سرانه میزان مصرف بنزین در روز به استاندارد جهانی که روزانه ۰/۷ لیتر برای هر نفر است نزدیک کنیم، موظف به کاهش مصرف بنزین هستیم.