با عبور گردشگری ایران از دوره رکود جهانی و منطقهای، سال ۲۰۲۶ به نقطهای تعیینکننده برای بازسازی برند ملی سفر تبدیل شده است؛ سالی که طبق پیشبینیها، شمار گردشگران ورودی ایران میتواند به ۵.۶ میلیون نفر برسد و سهم گردشگری از اقتصاد ملی را در مسیری صعودی قرار دهد. این گزارش، تصویری جامع از روندها، چالشها و فرصتهای گردشگری ایران در سال ۲۰۲۶ ارائه میدهد.
تورم فزاینده در سال ۱۴۰۴، گردشگری داخلی ایران را وارد مرحلهای تازه کرده است؛ مرحلهای که در آن «سفر» از یک برنامه معمول خانوادگی به یک تصمیم پرهزینه و گاه لوکس تبدیل شده است. دادههای میدانی از بازار حملونقل، اقامت و خدمات گردشگری نشان میدهد هزینه یک سفر کوتاه داخلی در بسیاری از مقاصد، رشدی فراتر از توان مالی بخش بزرگی از خانوارها داشته است.
با بازگشایی مرزهای هوایی و زمینی و کاهش محدودیتهای سفر، ایران در ۶ ماهه نخست ۱۴۰۴ میزبان بیش از ۱.۲ میلیون گردشگر خارجی بوده است؛ آماری که نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۳۵ درصد رشد نشان میدهد و پتانسیل افزایش درآمد ارزی کشور تا ۵۰۰ میلیون دلار را فراهم کرده است. این بازگشت گردشگران فرصتی طلایی برای تقویت اقتصاد غیرنفتی و توسعه زیرساختهای گردشگری ایران به شمار میرود.
ایران با برخورداری از بزرگترین میادین نفت و گاز جهان، اکنون در آستانه بهرهبرداری از یک ظرفیت فراموششده قرار گرفته است؛ «گردشگری انرژی». حوزهای که میتواند فراتر از جذابیتهای صنعتی، به منبعی پایدار برای درآمد ارزی و ایجاد اشتغال در مناطق نفتخیز تبدیل شود و مسیر تازهای برای توسعه گردشگری کشور بگشاید.
نام ایران در میان ۲۰ مقصد محبوب گردشگری جهان قرار گرفت؛ جایگاهی که برخی آن را نشانهای از ظرفیتهای مغفولمانده کشور میدانند و برخی دیگر حاصل تبلیغات هدفمند. آیا این رتبه جهانی آغاز تحولی واقعی در صنعت گردشگری ایران است یا صرفاً یک تصویرسازی رسانهای؟
رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی شهرستان ساوجبلاغ گفت: توسعه روستاها بدون زیرساختهای استاندارد ممکن نیست. فراهم کردن امکانات بهداشتی، رفاهی و مذهبی نه تنها رفاه اهالی را تضمین میکند، بلکه تجربه گردشگران را ارتقا میدهد و به رونق کسبوکارهای محلی کمک میکند.
ایران با برخورداری از تمدنی چند هزارساله، تنوع اقلیمی کمنظیر و فرهنگ غنی، یکی از کشورهایی است که ظرفیتهای عظیم و بالفعلنشدهای در حوزه گردشگری دارد. این سرزمین بهدلیل قرارگیری در چهارراه ارتباطی جهان از دوران باستان تا امروز، میزبان تمدنها، آیینها و سبکهای معماری گوناگون بوده است؛ از اینرو آثار تاریخی و باستانی پراکنده در جایجای کشور، گنجینهای ارزشمند برای گردشگری فرهنگی و تاریخی به شمار میرود. بناهایی مانند تختجمشید، نقشجهان، ارگ بم، پاسارگاد و گنبد سلطانیه تنها نمونههایی از صدها اثر ثبتشده و ثبتنشده جهانی هستند که هر کدام روایتگر بخشی از تاریخ بشرند.
مدیرکل توسعه گردشگری داخلی بر روند رو به رشد توجه دولت چهاردهم به مقوله گردشگری ریلی و توسعه مسیرهای مختلف ریلی توریستی در کشور تأکید کرد و گفت: ظرفیت قطارها از تهران به شیرگاه به سرعت تکمیل میشود.
صنعت گردشگری به عنوان یکی از موتورهای محرک اقتصاد ملی، نیازمند سرمایهگذاری هدفمند و تخصیص بودجه پایدار است. در شرایطی که بسیاری از کشورها از محل درآمدهای گردشگری سهم قابلتوجهی در تولید ناخالص داخلی خود دارند، ایران نیز با برخورداری از ظرفیتهای تاریخی، فرهنگی و طبیعی گسترده، میتواند از این طریق اشتغال پایدار ایجاد کرده و ارزآوری قابلتوجهی داشته باشد.
در سالی که به پایان رسید، ایران توانست بیش از ۷ میلیون گردشگر خارجی را به خود جذب کند؛ بر پایه آمار رسمی، شمار گردشگران ورودی ایران در سال شمسی منتهی به ۲۰ اسفند ۱۴۰۳، حدود ۷٫۳ میلیون نفر بوده است.
