تأمین و مدیریت زمین، کلید طلایی پیشرفت پروژه مسکن ملی محسوب میشود؛ بدون دسترسی به زمین مناسب و زیرساختهای مرتبط، بسیاری از برنامهها در مرحله اجرایی با کندی مواجه میشوند و تحقق وعده خانهدار شدن اقشار کمدرآمد دشوار میشود.
نماینده مردم مشهد و کلات در مجلس، اعطای زمین رایگان را تنها راه واقعی برای حل بحران مسکن دانست و تاکید کرد که اجرای قانون برنامه هفتم توسعه و قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت میتواند بخش عمده مشکلات حوزه مسکن را برطرف کند.
عضو هیات رئیسه مجلس با انتقاد از برنامه وزارت راه و شهرسازی برای ساخت ۱۰ هزار واحد مسکونی استیجاری تأکید کرد این اقدام دردی از بحران چند میلیونی مسکن دوا نمیکند و بهتر است دولت با واگذاری زمین رایگان و پرداخت تسهیلات، زمینه خانهدار شدن مردم را فراهم کند. وی افزود ساخت مستقیم توسط دولت به تجربه مسکن ملی میرسد و اسکان استیجاری راهحل پایدار نخواهد بود.
کارشناسان حوزه مسکن تأکید میکنند که تأمین زمین از سوی دولت، یکی از کلیدیترین ابزارها برای کمک به خانهدار شدن دهکهای پایین جامعه است؛ اقدامی که میتواند هم فشار تقاضا را کاهش دهد و هم مسیر اجرای سیاستهای حمایتی در بخش مسکن را هموار سازد.
عرضه زمین به مردم، بهعنوان یکی از ابزارهای کلیدی در سیاستهای مسکن، میتواند مسیر خانهدار شدن دهکهای پایین جامعه را کوتاهتر کند؛ رویکردی که اگر با برنامهریزی دقیق و حمایتهای مالی همراه باشد، بخشی از بحران مزمن مسکن در کشور را کاهش خواهد داد.
در سالهای اخیر، سیاستهای واگذاری زمین دولتی با هدف تقویت قدرت خرید خانوارهای کمدرآمد و ساماندهی بازار مسکن طراحی شده است، اما اکنون هشدارهای رسمی درباره ضرورت «شناسایی دقیق» مشمولان، پرده از یک واقعیت مهم برمیدارد: ساختار حمایتی موجود هنوز نتوانسته مرز مشخصی میان نیاز واقعی و تقاضای فرصتطلبانه ترسیم کند. وقتی معاون مسکن وزارت راه به صراحت از احتمال «دریافت زمین شهری توسط روستاییان» سخن میگوید، مسئله فقط یک خطای اداری یا انحراف کوچک در اجرای طرح نیست، بلکه نشانهای از شکاف عمیق در نظام توزیع منابع و ضعف مکانیزمهای پایش اجتماعی است.
افزایش چالش کمبود زمین در طرحهای حمایتی مسکن، به مهمترین مانع خانهدار شدن اقشار ضعیف تبدیل شده و کارشناسان هشدار میدهند که بدون تأمین اراضی مناسب و در دسترس، هیچ برنامهای با بودجه و تسهیلات گسترده—به سرانجام نخواهد رسید.
خانوادههای مشمول قانون جوانی جمعیت در زنجان، پس از سالها انتظار برای دریافت زمین در پروژههای مسکن ملی، همچنان چشمانتظار هستند؛ در حالی که برخی متقاضیان تازهوارد، بدون گذراندن مراحل طولانی، زمینهای شهری دریافت میکنند.
این روزها تأمین مسکن به یکی از جدیترین دغدغههای خانوارهای ایرانی تبدیل شده و بسیاری از متقاضیان امیدوارند که برنامههای حمایتی دولت بتواند آنها را از چرخه بیپایان اجارهنشینی نجات دهد؛ نیازی حیاتی که دیگر تنها یک مطالبه اقتصادی نیست، بلکه به یکی از اصلیترین مؤلفههای آرامش، ثبات و آیندهسازی برای خانوادهها بدل شده است.