پس از ۱۵ سال توقف، نخستین جلسه هیات ماده ۹ برای تعیین تکلیف املاک فاقد سند در بافتهای فرسوده برگزار و اولین رای صادر شد. به گفته علیاصغر کمالیزاده، مدیرعامل سازمان نوسازی شهرداری تهران، این اقدام میتواند گره حقوقی گذشته را باز کرده و روند نوسازی محلات هدف را تسریع کند.
دولت برای تبدیل زمین ۹۹ساله در طرح مسکن ملی به «اراضی آماده تولید مسکن» طی ۴ سالاخیر ۱۵۰۰همت (هزارمیلیاردتومان) به قیمت امروز هزینهکرده یا درحال هزینه کرد است. این رقم برای آماده سازی بیش از ۵۰هزار هکتار زمین دولتی با احتساب متوسط هزینه ۳میلیونتومانی به ازای هر مترمربع زمین محاسبه شدهاست. درحالی آماده سازی ۵۰هزار هکتار زمین در حاشیه شهرها تا تبدیل به زمینی که قابلیت ساخت دارد، نیاز به صرف این بودجهعظیم دارد که بافت فرسوده در داخل محدوده شهر بدون نیاز به صرف هزینه برای آماده سازی زمین با عطش دریافت یارانه مسکن حمایتی مواجه است. در این شرایط این سوال مطرح است که چرا بهرغم مزایای متعدد ساخت مسکن حمایتی در بافت فرسوده، همچنان عمده توجه سیاستگذار به صرف یارانهها در زمینهایی ۹۹ساله خارج از محدوده شهرها است.
تهران روی گسل فرسودگی ایستاده است؛ آمارها نشان میدهد بیش از یکسوم بافت شهری پایتخت در محدودههای فرسوده قرار دارد، اما خروجی واقعی نوسازی در سالهای اخیر به زحمت به ۴ درصد رسیده است؛ شکافی عمیق که پرسشهای جدی درباره نقش و کارنامه شورای شهر در بازآفرینی شهری ایجاد میکند.
وزیر راه و شهرسازی در نشست مشترکی با معاونان حوزههای مسکن، زمین، بافت فرسوده و شهرهای جدید، بر ضرورت تغییر رویکرد در سیاستگذاری ساختوساز تأکید کرد. او از مدیران این بخشها خواست که سازندگان بخش خصوصی را بهطور جدی برای ورود به بافتهای فرسوده شهری اقناع و جذب کنند؛ اقدامی که بهگفته وزیر، میتواند معادله هزینههای سنگین آمادهسازی زمین در حاشیه و خارج از شهرها را تغییر دهد.
در سالهای اخیر، مقاومسازی مسکن به یکی از اولویتهای کلیدی توسعه در ایران تبدیل شده است. بنیاد مسکن انقلاب اسلامی با اجرای طرحهای گسترده نوسازی و بازسازی واحدهای روستایی، نقش مؤثری در کاهش آسیبپذیری کشور در برابر زلزلهها و سوانح طبیعی ایفا کرده است.
بلاتکلیفی طولانیمدت در پروژههای نهضت ملی مسکن، موجی از نارضایتی و خشم را میان متقاضیان برانگیخته است. بسیاری از افرادی که سالها پیش در این طرح ثبتنام کردهاند، امروز نه تنها خانهای تحویل نگرفتهاند، بلکه حتی از زمان دقیق تکمیل پروژهها نیز اطلاعی ندارند. وعدههای مکرر و تاریخهای تحویل غیرواقعی باعث شده اعتماد عمومی نسبت به کارآمدی این طرح کاهش یابد و امید خانهدار شدن در دل بسیاری رنگ ببازد.
یکی از مهمترین سیاستهای دولت در حوزه مسکن، تخصیص وامهای نهضت ملی به پروژههای نوسازی بافتهای فرسوده است. این اقدام با هدف تأمین مسکن پایدار، کاهش خطرات ناشی از سکونت در مناطق ناایمن و همچنین بهبود کیفیت زندگی شهروندان در دستور کار قرار گرفته است. بافتهای فرسوده، نهتنها از نظر ایمنی ساختمانی تهدیدی جدی برای ساکنان خود به شمار میآیند، بلکه مانعی در مسیر توسعه شهری و افزایش بهرهوری اقتصادی محسوب میشوند.
مدیر عامل شرکت بازآفرینی شهری با اشاره به بافت فرسوده و سکونتگاه غیر رسمی مرکز استان گیلان گفت: بر اساس آمار از ۵۶ شهر استان گیلان ۳۰ شهر با معضل بافت فرسوده مواجه هستند و تنها شهر رشت دارای ۹۶۵ هکتار بافت فرسوده میانی، ۵۲۵ هکتار بافت تاریخی و ۷۸۹ هکتار سکونتگاه غیررسمی است.
ساماندهی بافت فرسوده با جمعیت ۱۱میلیون نفری و سکونتگاههای غیر رسمی با جمعیت ۶.۸میلیون نفری در زمره مطالبات اساسی شهروندان و جزو قوانین بالادستی کشور است. با این وجود سالها برنامه و قانونریزی در خصوص این موارد به نتیجه مطلوبی نرسیده است.
پرداخت تسهیلات بانکی به منظور نوسازی بافتهای فرسوده و ناکارآمد شهری یکی از ابزارهای کلیدی دولتها برای ارتقای کیفیت زندگی شهروندان و بهبود شرایط محیطی است. این تسهیلات با هدف تشویق مالکان واحدهای مسکونی قدیمی به بازسازی، مقاومسازی و بهسازی فضاهای شهری ارائه میشوند و به کاهش خطرات ناشی از فرسودگی ساختمانها کمک میکنند.
