یارانه یا کالابرگ برخی خانوارهای مرزنشین غرب کشور، به گفتهٔ یک مسئول رفاهی در کرمانشاه، بهخاطر سابقهٔ سفر به عراق قطع شده — ادعایی که مقامی دیگر در وزارت تعاون آن را رد میکند. کدام روایت درست است و شما دقیقاً باید نگران چه چیزی باشید؟ فهرست کامل ۶ دلیل رسمی قطع یارانه، همراه با راه اعتراض، در ادامه.
یارانه نقدی در اقتصاد امروز ایران چیزی فراتر از یک پرداخت ماهانه است؛ نوعی «ضربهگیر اجتماعی» که از دل اجرای هدفمندی یارانهها در سال ۱۳۸۹ بیرون آمد تا شوک افزایش قیمت انرژی و تورم را برای خانوارها قابلتحملتر کند. با این حال، گذشت زمان، تغییر ساختار اقتصاد و محدودیت منابع دولت، این سیاست را وارد فاز تازهای کرده است؛ فازی که در آن، «چه کسی مستحق دریافت یارانه است؟» به پرسشی جدی و پرچالش بدل شده است.
یک بازنشسته سازمان تأمین اجتماعی با انتقاد شدید از قطع یارانه نقدی خود، دلیل این تصمیم را عدم احراز شرایط اعلامشده از سوی دولت میداند و نظام دهکبندی معیشتی را ناعادلانه میخواند. او که با وجود حقوق ماهانه حدود ۲۰ میلیون تومان و دارایی محدود در مضیقه مالی قرار دارد، معتقد است ملاکهای دولت برای حذف یارانه به درستی وضعیت اقتصادی خانوارها را نشان نمیدهد.
حذف یارانه خانوارهایی با درآمد ۳۰ میلیون و مالکیت مسکن، بار دیگر بحث معیارهای دولت برای تشخیص نیازمندی یا بینیازی مردم را داغ کرده است؛ تصمیمی که در شرایط تورم شدید و هزینههای سنگین معیشت، نهتنها از نظر اقتصادی بلکه از منظر اجتماعی و روانی نیز پیامدهای جدی دارد و به گفته کارشناسان، میتواند به فرسایش اعتماد اجتماعی و تضعیف طبقه متوسط منجر شود.
حذف یارانه نقدی بیش از ۱۸ میلیون نفر و محروم شدن تمامی مردم از یارانههای آب، برق، نان، شیر، کره و دارو با استدلالهایی خوش رنگ و لعاب انجام شده، اما هنوز مشخص نیست صدها هزار میلیارد تومانی که از این مسیر به دست آمده، کجا هزینه شده است. کارشناسان و فعالان کارگری میپرسند: پول یارانه مردم به کدام بخش رفته و چه تاثیری بر حمایت از دهکهای فرودست داشته است؟
با اضافه شدن شاخص خرید خرد به معیارهای دهکبندی یارانهها، خانوارهای سهنفرهای که میانگین هزینه ماهانه خرید خرد و اجارهبهای آنها در ۶ ماه بیش از ۵۰ میلیون تومان باشد، از دریافت یارانه محروم میشوند. این شاخص جدید که خریدهای کارتخوان فروشگاهی را ملاک قرار میدهد، برای شناسایی دهکهای بالای درآمدی طراحی شده و گامی در جهت سادهسازی ارزیابی وضعیت اقتصادی خانوارها است.
دولت پزشکیان با حذف حدود ۶ میلیون نفر از دهکهای ۹ و ۱۰ از فهرست یارانهبگیران، موجی از اعتراضات را برانگیخته است. معیار هزینه ۱۰ میلیون تومانی برای هر فرد در ماه، بدون کسر هزینههای واقعی زندگی، بهعنوان مرز حذف یارانه تعیین شده، اما شهروندان معتقدند این رقم با واقعیتهای اقتصادی همخوانی ندارد و فرآیند حذف غیرشفاف است.
در حالی که آخرین یارانه نقدی نیمسال نخست به حساب خانوارهای ایرانی واریز شد، حذف نزدیک به ۶ میلیون نفر از دریافت یارانه در سه ماه گذشته، موجی از اعتراضات را به دنبال داشته است. وزارت رفاه همچنان در برابر پرسشها درباره معیارهای این حذف گسترده سکوت کرده و شاخصهای اعلامشده، با واقعیتهای اقتصادی ایران همخوانی ندارد.
سازمان هدفمندسازی یارانهها رسماً حذف یارانه نقدی دهکهای پردرآمد را کلید زد و تأکید کرد این حذف بر اساس معیارهای دقیق (مانند درآمد و دارایی) و با امکان اعتراض انجام میشود.
سازمان هدفمندسازی یارانهها از واریز یارانه نقدی مرحله ۱۷۵ برای ۱۰ میلیون و ۲۱۷ هزار و ۱۰۴ سرپرست خانوار در دهکهای یک تا سه خبر داد. این گروه با سرانه ۴۰۰ هزار تومان، مجموعاً ۱۱ هزار و ۲۲۴ میلیارد تومان یارانه در شهریورماه دریافت کردند، در حالی که حذف یارانه برخی بازنشستگان آموزش و پرورش جنجالساز شده است.
