بازگشت تحریمهای فصل هفتم منشور ملل متحد، بار دیگر ضرورت بازخوانی تجربه اقتصاد ایران در مواجهه با فشارهای بینالمللی را برجسته کرده است. امروز دیگر عبور از تاکتیکهای موقت «دور زدن تحریم» و حرکت به سمت «خنثیسازی فعال» و رشد پایدار، نه یک انتخاب بلکه ضرورتی استراتژیک است که تنها با اصلاحات عمیق داخلی و بازتعریف نقش دولت در اقتصاد محقق خواهد شد.
فعالسازی مکانیسم بازگشت خودکار تحریمها (Snapback) و بازگشت ایران ذیل قطعنامههای فصل هفتم شورای امنیت، بار دیگر بحث پیامدهای حقوقی و سیاسی این اقدام را در کانون توجه قرار داده است. کارشناسان تأکید دارند که این تحریمها صرفاً ذیل ماده ۴۱ تعریف میشوند و گذار به ماده ۴۲ و اقدام نظامی نه خودکار است و نه در شرایط کنونی جهان امکانپذیر؛ با این حال، سایهی تهدید نظامی به ابزاری روانی برای بیثباتسازی اقتصاد ایران از طریق «جنگ انتظارات» تبدیل شده است.
مجیدرضا حریری، رئیس اتاق بازرگانی مشترک ایران و چین، میگوید: سوءمدیریت و اختلافات جناحی اثر تحریمها را بر اقتصاد ایران تشدید کرده است. او تأکید دارد که تمرکز سیاستمداران بر معیشت و اقتصاد مردم میتواند فشار ناشی از تحریمها را کاهش دهد و فرصتهای جدیدی برای تجارت خارجی به ویژه با چین ایجاد کند.
پس بازگشت تحریمهای جامع فصل هفتم سازمان ملل، اقتصاد ایران با تهدیدی سیستماتیک روبروست که زنجیره تأمین کالاهای اساسی را هدف قرار داده؛ اما با ترکیبی هوشمند از تولید داخلی، دیپلماسی منطقهای، مهندسی مالی نوین و توزیع هدفمند، میتوان این محاصره را به فرصتی برای تابآوری ملی تبدیل کرد – استراتژیای که نه تنها امنیت غذایی را تضمین میکند، بلکه از بحرانهای اجتماعی نیز پیشگیری مینماید.
رییس اتاق بازرگانی ایران و چین هشدار داد که در شرایطی که کشور در وضعیت جنگی و تحت فشار تحریمهای خارجی قرار دارد، افزایش نرخ ارز یا قیمت انرژی میتواند به تعطیلی گسترده تولید و سقوط قدرت خرید مردم منجر شود. مجیدرضا حریری معتقد است مشکل اصلی اقتصاد ایران، نبود بسته جامع اصلاحی و سوءاستفاده برخی از رانت و سوبسیدهاست و تا زمانی که این ساختارها اصلاح نشوند، هر گونه اقدام یکجانبه به زیان کشور تمام میشود.
در آستانه برگزاری بیستوپنجمین نمایشگاه بینالمللی صنعت، صُدیف بیک زاده، نماینده شرکت بازرگانی بین المللی ایدرو با تأکید بر نقش رسانهها در توسعه صنعتی کشور اعلام کرد: امسال بیش از ۴۰۰ شرکت داخلی و خارجی از جمله چین، ژاپن، آلمان و ترکیه در این رویداد حضور خواهند داشت. وی با اشاره به اهمیت ورود فناوریهای نو از جمله هوش مصنوعی در صنعت، نمایشگاه را یکی از بزرگترین رویدادهای صنعتی خاورمیانه دانست که میتواند زمینهساز توسعه صادرات و دیپلماسی صنعتی ایران باشد.
کامران ندری، اقتصاددان، با اشاره به تفاوت شرایط امروز با دوران دولت روحانی، تأکید کرد که تصویب قانون CFT بهتنهایی برای خروج ایران از لیست سیاه FATF کافی نیست. او معتقد است که تحریمهای سازمان ملل، فعال شدن مکانیسم ماشه و عدم اجرای کامل تعهدات گذشته، مسیر تعامل با FATF را دشوارتر از قبل کردهاند.
«کرک دورسی» استاد دانشگاه نیوهمپشایر و تحلیلگر مسائل بینالملل در گفتوگویی درباره آینده سیاست آمریکا در قبال ایران گفت: با توجه به شخصیت غیرقابل پیشبینی دونالد ترامپ، بعید نیست او برای کسب دستاوردی بزرگ و دریافت جایزه صلح نوبل، بهطور کامل مواضع خود را تغییر داده و بهدنبال توافق مستقیم با تهران برود.
بازار مسکن ایران همواره تحت تأثیر عوامل اقتصادی مختلف قرار داشته است و یکی از مهمترین این عوامل، نرخ ارز است. افزایش نرخ ارز باعث رشد قیمت مصالح ساختمانی، تجهیزات و نهادههای وارداتی میشود و در نهایت، این افزایش هزینهها به قیمت نهایی مسکن منتقل میشود. کارشناسان معتقدند حتی تغییرات کوتاهمدت نرخ ارز میتواند اثر چشمگیری بر بازار مسکن داشته باشد.
با وجود فشارهای سیاسی و فعالسازی مکانیسم ماشه، صادرات غیرنفتی ایران در نیمه نخست سال جاری روندی صعودی داشته و تراز تجاری کشور بهبود یافته است. سخنگوی کمیسیون توسعه تجارتخانه صمت با اشاره به رکوردهای جدید در صادرات، تأکید کرد که تحریمها نتوانستهاند مسیر تجارت خارجی ایران را متوقف کنند و آنچه بیش از تحریمها مانع رشد صادرات میشود، سیاستگذاریهای داخلی و نبود هماهنگی اجرایی است.
