در روزهایی که دغدغه آمادگی در شرایط اضطراری دوباره به یکی از پرسشهای اصلی شهروندان تبدیل شده، بسیاری از مردم به دنبال پاسخ این سؤال هستند که در صورت وقوع بحران، نزدیکترین محل امن کجاست؟ این گزارش با مرور آخرین اطلاعات رسمی، مراکز اسکان اضطراری تهران، وضعیت استفاده از مترو و توصیههای مدیریت بحران در سال ۱۴۰۵ را بررسی میکند.
ویرایش دوم مبحث مقررات ملی ساختمان، برای پناهگیری در زمان حمله هوایی دو گزینه «پناهگاه» و «نقاط امن» را معرفی کرده که براساس آن «فضای امن» در مقابل اثرات بارهای ناشی از انفجار، کمتر در معرض خطر قرار میگیرد و نسبت به سایر فضاهای ساختمان از ایمنی و مقاومت بیشتری برخوردار است. نقاط امن ساختمان، جان افراد را از خطر ترکشهای ثانویه، موج انفجار و فروریزش آوار محافظت میکند.
در شرایط جنگی و تهدیدات امنیتی، معرفی پناهگاههای امن از سوی دولت به عنوان یک اقدام ضروری برای حفظ جان و سلامت شهروندان، اهمیت ویژهای پیدا میکند. این پناهگاهها نه تنها باید در زمان بحران در دسترس باشند، بلکه باید به گونهای طراحی شوند که بتوانند نیازهای اساسی افراد را در مواقع اضطراری تأمین کنند.
وزیر راه و شهرسازی اظهار کرد: در شهرهای جدید نقاطی را برای اسکان موقت پیشبینی کردیم که اگر التهاب بیشتر شد، اسکان موقت داشته باشیم.
خطرناکترین حرکت در ساختمانها هنگام حملات هوایی، اقدام برای «مشاهده جنگنده» از پنجره یا پشتبام است. شهروندان باید در دوره جنگ، «امنترین» فضای داخل آپارتمان و همچنین درون ساختمان محل سکونتشان را شناسایی کنند و در لحظات حمله، آنجا پناه بگیرند.
علی فرهادی، سخنگوی وزارت آموزش و پرورش با تاکید بر لزوم حفظ آرامش و اعتماد به نفس ملی در برابر فضاسازی دشمنان، از تدوین و ابلاغ دستورالعملهای مشخص برای شرایط اضطراری و بحرانی خبر داد. او اعلام کرد که در صورت بروز هرگونه مخاطره، چرخه آموزش با اولویت حفظ کلاسهای حضوری، اما با تکیه بر ظرفیتهای جانبی نظیر شبکه شاد، اینترانت ملی، مدرسه تلویزیونی ایران و آموزش آفلاین متوقف نخواهد شد.
در شرایط پرتنش جهانی و افزایش احتمال بروز درگیریها، داشتن پناهگاههای مناسب در شهرها به یکی از ضرورتهای حیاتی برای امنیت شهروندان تبدیل شده است. پناهگاهها نه تنها محل حفاظت فیزیکی از حملات مستقیم محسوب میشوند، بلکه نقش مهمی در کاهش اضطراب و ایجاد حس امنیت روانی در میان مردم ایفا میکنند. طراحی و استقرار این فضاها میتواند جان هزاران نفر را در مواقع بحرانی نجات دهد و از فجایع انسانی جلوگیری کند.
طبیعی و غیرطبیعی، بلایای مختلف همواره تهدیدی جدی برای شهرها و ساکنان آنها به شمار میروند. در پاسخ به این خطرات، دولتها به تدوین و اجرای برنامههایی میپردازند که هدفشان افزایش مقاومت و تابآوری شهرها در شرایط بحران است. حادثه حمله ۱۲ روزه به کشور نیز حساسیتها را نسبت به ضرورت تقویت تابآوری شهری در دوران جنگ افزایش داد، بهگونهای که مراکز پژوهشی و تحقیقاتی کشور با تمرکز بر این موضوع، گزارشهای تحلیلی و کاربردی متعددی ارائه کردند.
رییس بخش خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی گفت: برخی از خطوط مترو که در عمق خاصی باشد و از دستگاه تهویه و مقاومت مناسب در برابر انفجار برخوردار باشد، میتواند تا حدی شرایط پناهگاه را داشته باشد اما به هیچ وجه مناسب نیستند و اساساً با این رویکرد ساخته نشده و چنین ظرفیتی ندارند و میتوانند بحران را تشدید کنند.
در پی نگرانیهای ناشی از جنگ ۱۲ روزه اخیر و کمبود پناهگاههای امن در ایران، مسئولان به ویژه شورای شهر تهران، توجه ویژهای به ساخت پناهگاهها معطوف کردهاند؛ اما هزینههای بالای ساخت، ضرورت رعایت استانداردهای فنی و ایمنی، و نیاز به تجهیزات پیشرفته، چالشهای اصلی این طرحها هستند. در حالی که پناهگاهها در جهان براساس اصولی چون مقاومت سازهای، سیستمهای تهویه و فیلترهای پیشرفته، امکانات اضطراری و فضای کافی طراحی میشوند، ایران با محدودیتهای مالی و زیرساختی روبهروست. این وضعیت ضرورت برنامهریزی دقیق، جذب سرمایه و آموزش عمومی برای بهرهبرداری بهینه از پناهگاهها را بیش از پیش آشکار میکند.
