در حالی که تنها روز‌هایی تا پایان سال باقی مانده، بازار اجاره مسکن به یکی از پرتنش‌ترین مقاطع خود رسیده و میلیون‌ها خانوار اجاره‌نشین با اضطراب تمدید قرارداد، جابه‌جایی اجباری و افزایش هزینه‌های ماهانه، وارد سال جدید می‌شوند؛ فضایی که بیش از هر زمان دیگری، از شکاف میان توان پرداخت مستأجران و انتظارات موجران خبر می‌دهد.
با وجود کاهش سرعت رشد اجاره‌بها در ماه‌های اخیر، مستأجران هنوز زیر فشار سنگین بازار مسکن زندگی می‌کنند. میانگین اجاره پیشنهادی در تهران به حدود ۴۵۰ هزار تومان به ازای هر متر مربع رسیده و برای یک واحد متوسط ۸۵ متری، ترکیب ودیعه و اجاره ماهانه به بیش از ۳۸ میلیون تومان می‌رسد. این ارقام فشار اقتصادی بر خانواده‌های شهری را تشدید کرده و باعث افزایش مهاجرت به حومه و شهرهای ارزان‌تر شده است.
تسهیلات ودیعه مسکن در سال‌های اخیر به یکی از ابزارهای مهم برای کاهش فشار اقتصادی بر مستاجران، به‌ویژه اقشار کم‌درآمد، تبدیل شده است. در شرایطی که بازار اجاره مسکن به‌دلیل تورم بالا و کاهش قدرت خرید خانوارها با بحران‌های متعددی روبه‌روست، این وام‌ها نقش حیاتی در حفظ کرامت اجتماعی، جلوگیری از جابه‌جایی‌های اجباری، و کاهش ناامنی روانی مستأجران ایفا می‌کنند.
در فصل نقل و انتقالات مسکن، مستأجران در ایران با مجموعه‌ای از دغدغه‌های جدی روبه‌رو هستند که در سایه شرایط نابسامان اقتصادی، فشار مضاعفی را بر دوش آن‌ها گذاشته است. اولین و مهم‌ترین نگرانی، افزایش بی‌رویه نرخ اجاره بهاست. بسیاری از مالکان، بدون توجه به نرخ تورم عمومی یا دستورالعمل‌های دولتی، اجاره‌ها را به شکل شخصی و گاهاً دلخواه تعیین می‌کنند، و این مسئله، بار مالی سنگینی را بر مستأجران تحمیل می‌کند.
فرزانه صادق، وزیر راه و شهرسازی، از اتصال ۷۰ هزار متقاضی جدید مسکن به تسهیلات بانکی طی ۶ ماه اخیر خبر داد و گفت: هم‌اکنون بیش از ۴۵۰ هزار واحد مسکونی حمایتی در مراحل مختلف ساخت قرار دارد.
افزایش قیمت اجاره مسکن در محله‌های جنوب تهران به وضوح قابل مشاهده است. به‌طور مثال، برای اجاره یک واحد آپارتمان نوساز با متراژ ۹۵ متر مربع در منطقه دولت‌آباد، نیاز به پرداخت یک میلیارد تومان ودیعه وجود دارد.
کارشناس مسکن با اشاره به تأثیر قابل توجه سامانه خودنویس در کاهش هزینه‌ها، اظهار کرد: این سامانه توانسته است به بیش از ۳ هزار میلیارد تومان صرفه‌جویی دست یابد. این آمار نشان‌دهنده این است که سامانه خودنویس به‌خوبی در میان متقاضیان مسکن جایگاه خود را پیدا کرده و مورد استقبال قرار گرفته است.
چمنی عنوان کرد: آقای بذرپاش زمانی به فکر مستاجران و مشکلات پُرشمار آنان افتاد که رنج و سختی این عزیزان به نقطه اوج خود رسیده بود. اجاره بها در طول سال های اخیر افزایش چشمگیری داشته و مطرح‌سازی این نوع قوانین منفعت چندانی برای مستاجران نخواهد داشت و منازعه احتمالی میان موجر و مستاجر ادامه پیدا می کند. برخلاف دولت ایران، ترکیه خیلی به موقع و در آغاز رشد قیمت اجاره، دست به کار شد و مقدار معینی را به عنوان سقف اجاره بها اعلام کرد.
مدیرکل دفتر اقتصاد مسکن اعلام کرد که با عملیاتی شدن بیش از ۲ میلیون و ۶۰۰ هزار واحد نهضت ملی مسکن، کشور عملا به یک کارگاه ساخت و ساز مسکن تبدیل شده است. وی افزود: در جلسه هجدهم شورای عالی مسکن، علاوه بر افتتاح بیش از ۶۶ هزار واحد مسکونی و واگذاری بیش از ۵۰ هزار قطعه زمین، سقف اجاره بها تعیین و مصوب خواهد شد.
منتخب مجلس دوازدهم اطلاع داد که طبق تصمیمی که اخذ شده، سقف اجاره ها در هر شهر و استان بر اساس نرخ تورم هر منطقه محاسبه و اعلام خواهد شد. در جلسه کمیسیون عمران مجلس گذشته این تصمیم به تأیید رسیده است.
