در حالی که بازار مسکن ایران زیر فشار تورم، رکود معاملاتی و کاهش قدرت خرید خانوارها قرار گرفته، نوسانات شدید قیمت مصالح ساختمانی به یکی از اصلیترین عوامل تشدید بحران ساختوساز تبدیل شده است؛ وضعیتی که بسیاری از فعالان صنعت ساختمان آن را تهدیدی جدی برای تولید مسکن و اشتغال میدانند.
اجارهبهای مسکن در سالهای اخیر به یکی از بزرگترین دغدغههای مستأجران تبدیل شده و زندگی روزمره بسیاری از خانوارها را تحت فشار قرار داده است. بررسیهای میدانی نشان میدهد که از ابتدای سال جاری تاکنون، نرخ اجاره در تهران بین ۲۰ تا ۵۰ درصد افزایش یافته و بیشترین فشار متوجه دهکهای پایین و اقشار آسیبپذیر بوده است. این وضعیت در حالی رخ میدهد که با توجه به تورم حدود ۶۰ درصدی و عقبماندن رشد بازار مسکن نسبت به دیگر شاخصها، پیشبینی میشود که بازار اجاره در سال آینده با جهش قیمتی جدیدی روبهرو شود.
کاهش ۳۱.۸ درصدی صدور پروانه ساختمانی و افت ۲۰ همتی سرمایهگذاری بخش خصوصی در بهار امسال، از تشدید رکود در ساختوساز و تهدید آینده کل اقتصاد و معیشت خانوارهای ایرانی حکایت دارد.
با تأخیر در تکمیل و تحویل واحدهای نهضت ملی مسکن، متقاضیان با فشار مالی، بلاتکلیفی و تغییر در برنامهریزی زندگی مواجه شدهاند؛ موضوعی که نگرانیها درباره اجرای بزرگترین طرح مسکنسازی کشور را افزایش داده است.
بازار مسکن در نیمه شمالی تهران بار دیگر نشانههای جهش را بروز داده و از سایر مناطق پایتخت جلو زده است. دادههایی که از تحولات معاملات مسکن به دست آمده نشان میدهد هر زمان جریان خرید و فروش آپارتمانها جان تازهای میگیرد، مناطق مرفهنشین شهر سریعتر از سایر نقاط وارد فاز افزایش قیمت میشوند. این الگو طی حدود یک دهه گذشته بارها تکرار شده و شکاف قیمتی میان شمال و جنوب شهر را عمیقتر کرده است.
در آستانه آغاز سال ۱۴۰۵، هزاران متقاضی نهضت ملی مسکن در حالی چشمانتظار تحویل واحدهای وعدهدادهشده هستند که افزایش هزینهها، ابهام در اقساط و تأخیر پروژهها، آینده خانهدار شدن آنها را در هالهای از نگرانی و بلاتکلیفی فرو برده است.
بازار مسکن در روزهای اخیر شرایطی تلخ و پرناامیدی را تجربه میکند؛ خرید خانه برای اکثریت جامعه به یک آرزوی دستنیافتنی تبدیل شده و بسیاری از شهروندان نسبت به خرید یا حتی تعویض مسکن قطع امید کردهاند. براساس نظرسنجیهای مرکز افکارسنجی ملت، حدود ۸۴ درصد از پاسخدهندگان در آبان ۱۴۰۴ گفتهاند که احتمال خرید مسکن در یک سال آینده «اصلا وجود ندارد» و حدود ۷۵ درصد مالکان نیز امکان تعویض خانه خود را صفر میدانند. بررسی این دادهها نشان میدهد که بازار مسکن با انباشت تقاضا روبهروست، اما نااطمینانی اقتصادی مانع ورود خریداران و مالکان به بازار شده است.
در شرایطی که رکود چندساله بازار مسکن فشار مضاعفی بر سازندگان، مشاوران املاک و خانوارهای متقاضی خانه وارد کرده، نشانههایی از آمادگی این بازار برای یک چرخش کوتاهمدت دیده میشود؛ چرخشی که تحقق آن، بیش از هر چیز به تصمیمات فوری سیاستگذار و بازگشت حداقلی اعتماد سرمایهگذاران گره خورده است.
شهر تهران شاهد بزرگترین «عملیات آمادهسازی زمین» در ۳ دهه اخیر است. این پروژه در یک زمین ۱۰۰ هکتاری با هدف به رسمیت شناختن یکی از قدیمیترین سکونتگاههای غیررسمی پایتخت که کمتر از ۱۰۰۰ خانوار در آنجا ساکن هستند، در جریان است. با این حال، مجوزی که برای بارگذاری صادر شده، حدود ۳برابر تعداد ساکنان فعلی است و یک محله جدید شامل برجهای مسکونی به ۳۵۳ محله تهران اضافه میکند. این محله مابین شهرکغرب و بزرگراه چمران است.
در حالی که وزیر آموزشوپرورش از ثبتنام بیش از ۴۲۷ هزار نفر از فرهنگیان در سامانه مسکن خبر داده و این اقدام را گامی مهم در حمایت از معلمان معرفی میکند، روایتها و تجربههای میدانی برخی معلمان حکایت از آن دارد که بخش قابل توجهی از این ثبتنامها یا قابل پیگیری نیست و یا اصلاً در سامانهها نمایش داده نمیشود.
