در حالی که بازار مسکن ایران پس از یک سال رکود عمیق وارد فاز ناپایدار جدیدی شده، کارشناسان هشدار میدهند رها بودن نظام قیمتگذاری میتواند هر شوک کوچک اقتصادی را به جهشی بزرگ در قیمت خانه تبدیل کند؛ وضعیتی که هم خانوارها و هم سرمایهگذاران را در بلاتکلیفی نگه میدارد.
در اقتصاد، مسکن را به عنوان کالایی سرمایهای در نظر میگیرند. در سالهای گذشته بخش خصوصی از این بخش عقب نشینی کرده است.
برخلاف ارز و طلا که تنها طی پنج روز به ترتیب رشد ۹ و ۲۵ درصد قیمت را به ثبت رساندند، بازار مسکن از تنشهای سیاسی و منطقهای تاثیر منفی گرفته و واسطههای ملکی از عمیقتر شدن رکود بازار مسکن و ثبات قیمتها خبر میدهند.
در اولین ماه زمستان، بازار اجـــارهنشینی در تــهران تحتتاثیر چهار متغیر اصلی، با جابهجایی قابلتوجه تقاضای اجاره به سمت محدودههای خروجی شهر، مناطق لبه خط محدوده جنوبی پایتخت، مواجه شدهاست. بر اساس شاخص اجاره مسکن، وضعیت بازار اجاره در دیماه با نوعی ثبات نسبی ماهانه همراه بودهاست؛ بهطوری که میانگین اجارهبهای هر مترمربع واحد مسکونی در مناطق ۲۲گانه تهران، با فرض تبدیل کامل پول پیش به اجاره ماهانه، در سطح حدود ۴۵۰هزارتومان نوسان میکند.
بازار مسکن در مناطق لوکس تهران به مرحلهای از بیسابقهترین افزایش قیمتها رسیده است؛ بر اساس تازهترین گزارشها، در محله الهیه خرید برخی آپارتمانها به متری ۵۰۰ میلیون تومان رسیده و این رشد سرسامآور، چشمانداز خانهاولیها و متقاضیان دهکهای میانی را به شدت تحت فشار قرار داده است.
در حالی که قیمت مسکن در کلانشهرهای ایران طی یک دهه اخیر چندین برابر شده و فاصله میان درآمد خانوار و بهای خانه به رکوردهای تاریخی رسیده است، نسل جدید شهرنشینان بهتدریج از رؤیای مالکیت فاصله گرفته و اجارهنشینی را بهعنوان یک سبک زندگی پایدار پذیرفتهاند؛ تغییری که نهتنها بازار مسکن، بلکه ساختار اجتماعی و اقتصادی شهرهای ایران را در آستانه سال ۱۴۰۵ دگرگون میکند.
در شرایطی که بازار مسکن همچنان با رکود معاملات و فشار بیسابقه بر مستأجران روبهروست، دولت از طرحی تازه با عنوان «ثبتنام مسکن استیجاری» رونمایی کرده؛ طرحی که هدف آن ایجاد دسترسی پایدارتر دهکهای متوسط و پایین به واحدهای اجارهای و کنترل نسبی التهاب در بازار اجاره عنوان شده است.
کمبود واحدهای کوچکمتراژ در شمال تهران نه از نبود تقاضا، بلکه از گرههای مقرراتی میآید؛ جایی که الزام تأمین پارکینگ، سازندگان را به سمت ساخت واحدهای بزرگتر از نیاز واقعی خانوارها سوق داده و بازار مسکن را وارد چرخهای پرهزینه کرده است.
بررسی فایلهای رهن کامل آپارتمانهای نوساز در غرب تهران طی بهمنماه نشان میدهد بازار مسکن وارد فاز قیمتی تازهای شده؛ جایی که رهن یک واحد ۹۰ متری در برج ۲۰ طبقهای در سعادتآباد به ۱۰ میلیارد تومان رسیده و فاصله قیمتها میان محلههای مختلف، بیش از هر زمان دیگری عمیق شده است.
بازار ملک و مسکن در کشور، همچنان در باتلاقی از رکود تورمی گرفتار شده است؛ شرایطی که در آن قیمتها نه با جهشهای ناگهانی، بلکه با حرکتی آرام و مداوم (خزنده) به سمت بالا میروند. شاخصترین تابلوی وضعیت فعلی، تضادی عجیب در نحوه محاسبه ارزش ملک است؛ از آنجا که نرخ تورم عمومی اقتصاد از رشد قیمت مسکن پیشی گرفته، شاهد آن هستیم که اگرچه قیمت اسمی (عددی که روی برگه معامده میخورد) بالا رفته، اما قیمت واقعی مسکن پس از تعدیل با نرخ تورم، مسیری نزولی را طی کرده و عملاً ارزش دارایی مردم در مقایسه با دیگر کالاها کاهش یافته است.
