با تشدید عدمقطعیتها در بنادر جنوبی و مسیر سنتی جبلعلی، صنعت خودروی ایران فرآیند بازتعریف مسیرهای تجاری و جابهجایی زنجیره تأمین خود را آغاز کرده است. کارشناسان معتقدند علیرغم وابستگی تاریخی واردات خودرو و قطعات به خلیج فارس، ظرفیتهای بلااستفاده در بنادر شمالی، دریای خزر و کریدور روسیه اکنون به عنوان جایگزینهای عملیاتی مطرح شدهاند.
همزمان با التهاب فراگیر بازارهای اقتصادی، بازار خودرو نیز در هفته اول دیماه ۱۴۰۴ شاهد افزایش میانگین ۲.۶ درصدی قیمتها بود که این رشد در سایه رکود شدید خرید و فروش رخ داده است. در حالی که «ری را» با جهش ۵.۵ درصدی (۱۲۰ میلیون تومان افزایش) رکورددار گرانی در میان محصولات داخلی شده، تحلیلگران هشدارهای جدیتری میدهند.
پشت پرده “بحران کمبود قطعه” در صنعت خودروسازی، نه ناتوانی فنی، بلکه یک “انحصار خزنده” پنهان شده است. در حالی که میلیونها تومان سرمایه مملو از خودروهای صفر کیلومتر در کف کارخانهها خاک میخورد، این روزها مشخص شده که گلوگاه تولید، نبود یک قطعه پیچیده نیست، بلکه وابستگی استراتژیک به تکتأمینکننده است. آیا این توقف، ناشی از “بدهی” است یا اهرمی برای “سهمخواهی” در مالیکت؟
در حالی که چرخهای خودروسازی داخلی با تأخیر و بیبرنامگی میچرخند، بازار ایران شاهد یک هجوم بیسابقه به سمت خودروهای چینی است؛ هجومی که ریشه در ناکارآمدیهای بازار داخلی و جذابیت ظاهری برندهای شرقی دارد.
هرچند که شاخص تولید خودرو و قطعات در مرداد ۱۴۰۴ نسبت به تیرماه ۸ درصد و نسبت به مرداد ۱۴۰۳ تنها ۰.۸ درصد رشد داشت، اما این رشد مقطعی نمیتواند واقعیتهای عمیقتر صنعت خودرو را پنهان کند.
خودروسازان در چهار ماه اول سال از هدف تولید عقب ماندند؛ آمارها از کاهش ۱۷.۵ درصدی خبر میدهند.
از سال 1402، دریافت پروانه استاندارد برای خدمات پس از فروش خودرو در تهران اجباری شد. مدیرکل استاندارد استان تهران اعلام کرد که شرکتهای خودروسازی و واردکنندگان فاقد این پروانه از تسهیلات گمرکی محروم خواهند شد. این تصمیم با هدف ارتقای کیفیت خدمات و جلب رضایت مشتریان اجرا میشود.
با تشدید موج اخراج اتباع غیرمجاز، بهویژه کارگران افغانستانی که در جریان جنگ ۱۲ روزه شدت گرفت، صنایع قطعهسازی خودرو با چالشی جدی در تأمین نیروی کار مواجه شدهاند. برخلاف خودروسازان بزرگ مانند ایرانخودرو و سایپا که کمتر به نیروی کار خارجی وابستهاند، واحدهای قطعهسازی به شدت متکی به این کارگران بودند و حالا با کاهش چشمگیر تعداد آنها روبهرو هستند. محمدرضا نجفیمنش، رئیس انجمن صنایع همگن قطعهسازی، از کم شدن نیروهای افغانستانی از ۷۰ نفر به تنها دو یا سه نفر در برخی واحدها خبر داده و هشدار داده که با افزایش تولید خودرو در آینده، کمبود نیروی کار میتواند بحرانساز شود. در حالی که حقوق و مزایای این کارگران معمولاً برابر با کارگران ایرانی بود، اخراج گسترده آنها تعادل نیروی کار در صنعت را به خطر انداخته است. این شرایط، زنگ خطری برای صنعت قطعهسازی است که باید هرچه سریعتر چارهای برای جبران این خلأ نیروی انسانی بیندیشد.
سیداحمد حسینی، رئیس کمیسیون تخصصی لوازم یدکی اتاق اصناف ایران، در حاشیه بیستمین نمایشگاه بینالمللی قطعات، لوازم و مجموعههای خودرو، از چالشهای جدی این صنعت پرده برداشت. ورود قطعات تقلبی و بیکیفیت، ضعف نظارت دولتی، و کمکاری خودروسازان مونتاژی، بازار لوازم یدکی را با مشکلات عدیدهای مواجه کرده که نهتنها به مصرفکنندگان خسارت وارد میکند، بلکه اعتبار این صنف را نیز زیر سؤال برده است.
بیستمین نمایشگاه بین المللی قطعات، لوازم و مجموعه های خودرو برگزار شد.
