کارشناسان بازار کار هشدار میدهند بحران اشتغال در ایران صرفاً ناشی از کمبود مهارت نیست، بلکه ریشه در یک مشکل ساختاری عمیقتر دارد: «سرکوب مزدی». وقتی حقوق قانونی یک کارگر تماموقت حتی پاسخگوی ابتداییترین نیازهای معیشتی نیست، نتیجه آن «اخراج نانوشته نیروی کار از اقتصاد رسمی»، گسترش حیرتانگیز مشاغل غیررسمی و بیتمایلی سهمیلیون جوان به کار است. این گزارشی از تحلیل میدانی و هشدارهای مسئولان کارگری است.
رییس کانون بازنشستگان تامین اجتماعی استان تهران، از تخصیص عیدی با پایه چهار میلیون و پانصد هزار تومانی برای بازنشستگان خبر داد و جزئیات افزایش آن بابت همسر و فرزندان را تشریح کرد. این پرداخت از محل سود سهام شرکت شستا تأمین شده و پیشبینی میشود در نیمه دوم بهمن ماه واریز شود.
آمارهای تازه اتحادیه اروپا از حداقل دستمزد ماهانه در سال ۲۰۲۶ حکایت از شکاف قابل توجهی میان کشورهای عضو دارد؛ جایی که لوکزامبورگ با ۲۷۰۴ یورو در صدر و بلغارستان با ۶۲۰ یورو در پایینترین سطح قرار میگیرند. اما محاسبه بر مبنای «استاندارد قدرت خرید» این اختلاف ۴.۴ برابری را تا حد ۲.۴ برابر کاهش میدهد.
در آستانه برگزاری جلسه حساس کمیته مزد، انتظارات برای ارائه محاسبات نهایی سبد معیشت از سوی گروههای کارگری افزایش یافته است؛ موضوعی که محسن باقری، عضو این کمیته، بر لزوم استناد به آن برای تبیین یک مبنای منطقی در تعیین دستمزد تأکید دارد. این در حالی است که انتقادات تندی از وضعیت موجود، سیاستهای «سرکوب مزدی» و وعدههای محققنشده مسکن مطرح شده است.
در حالی که تورم در ایران رکوردهای بیسابقهای پس از جنگ جهانی دوم را جابجا میکند و حقوق بازنشستگان به پول خرید ۷ کیلو گوشت تقلیل یافته است، کارشناسان و فعالان کارگری نسبت به سادهانگاری در تحلیل اعتراضات هشدار میدهند. فرامرز توفیقی و دیگر ناظران معتقدند اگرچه معیشت در کانون بحرانهاست، اما ریشه اصلی نابسامانیها، نادیده گرفته شدن حق تعیین سرنوشت مردم و نبود تشکلهای واقعی در تصمیمگیریهاست؛ وضعیتی که یک بازنشسته کارگری را آنچراناامید کرده که تنها راه نجات را در «خودکشی دستهجمعی» میبیند.
رئیس کانون عالی انجمنهای صنفی کارگران با تاکید بر اینکه سرکوب و نابودی تشکلهای قانونی، اعتراضات اجتماعی را از میان نمیبرد بلکه آن را به سمت خشونت میراند، حوادث تلخ دیماه را نتیجهٔ عدمِ به رسمیت شناختنِ تشکلها از سوی دولت دانست. سمیه گلپور در نشستی تخصصی درباره شفافیت، نبودِ دادههای دقیق را عامل بحرانهای اجتماعی عنوان کرد و از وضعیت اسفبارِ اتحادیهها که تنها "زینتالمجالس" هستند، انتقاد کرد.
با نزدیک شدن به روزهای پایانی سال، سوالات بسیاری پیرامون میزان و زمان واریز پاداش آخر سال بازنشستگان کشوری مطرح میشود. بر اساس مصوبات جدید دولت و با توجه به افزایشهای اعمال شده در بودجه سال ۱۴۰۵، عیدی بازنشستگان این سال نیز همانند کارکنان دولت با تغییرات قابل توجهی همراه است. در ادامه جزئیات دقیق مبلغ عیدی، مقایسه آن با سال گذشته و زمان واریز این وجه را بررسی میکنیم.
بحث تغییر آییننامه مشاغل سخت و زیانآور در ایران بار دیگر جنجالی شده است. دولت، سازمان تأمین اجتماعی، اتاق بازرگانی و نمایندگان کارگری هر یک نگاه متفاوتی به این موضوع دارند؛ از نگرانی بابت بحران مالی تأمین اجتماعی تا نگرانی از محدود شدن حقوق کارگران. در میانه این مناقشه، آمار بازنشستگیهای پیش از موعد، محور اختلاف و مناقشههای حقوقی و تحلیلی قرار گرفته است.
با وجود پیشبینی افزایش حدود ۴۰ درصدی حداقل دستمزد کارگران در سال ۱۴۰۵، دبیر کانون انجمنهای صنفی کارگران کرمانشاه هشدار داد حتی دریافتی ۲۰ میلیون تومانی نیز قادر به تأمین هزینههای واقعی زندگی کارگران نخواهد بود و کاهش ۳۰ تا ۴۰ درصدی قدرت خرید، فشار معیشتی را بر خانوارهای کارگری دوچندان کرده است. وی بر ضرورت حمایت بیمهای دولت، کنترل تورم و تسریع در جلسات شورای عالی کار تأکید کرد.
در حالی که «قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت» به شعار اصلی مسئولان تبدیل شده و فرزندآوری در صدر برنامههای تبلیغاتی دولت قرار دارد، بازنشستگان فرهنگی، تصویر دیگری را روایت میکنند. روزبه حسینپناهی، معلم بازنشسته تبریزی، پس از سالها خدمت، هنوز موفق به دریافت «حق اولاد» فرزند چهارم خود نشده و تجربهای تلخ از بیتوجهی و کماعتنایی نهادهای مسئول به حقوق قانونی بازنشستگان دارد.
